 |
|
 |
|
|
|
 |
Spam Nedir?
|
|
|
Internet üzerinde aynı mesajın yüksek
sayıdaki kopyasının, bu tip bir mesaji alma talebinde bulunmamış
kişilere, zorlayıcı nitelikte gönderilmesi Spam olarak adlandırılır.
Spam çoğunlukla ticari reklam niteliğinde olup, bu reklamlar sıklıkla
güvenilmeyen ürünlerin, çabuk zengin olma kampanyalarının, yarı yasal
servislerin duyurulması amacına yöneliktir. Spam gönderici açısından çok
küçük bir harcama ile gerçekleştirilebilirken mali yük büyük ölçüde
mesajin alıcıları veya taşıyıcı, servis sağlayıcı kurumlar tarafından
karşılanmak zorunda kalınır.
Internet
kullanıcıları üzerindeki etkileri incelendiğinde iki tip Spam vardır.
Email aracılığıyla gönderilen spam doğrudan gönderilen mesajlarla,
bireysel kullanıcıları hedef alır. Email spam listeleri genellikle
Usenet gönderilerinin taranması, tartışma gruplarının üye listelerinin
çalınması veya web üzerinden adres aramalarıyla oluşturulur. Email
tipindeki spam gönderileri tipik olarak alan kullanıcının masraf
yapmasına sebep olur. Email erişimi için süreye bağlı telefon parası
ödeyen her kullanıcı için bir bedel ortaya çıkması kaçınılmazdır.
Bununda ötesinde, spam maillerinin taşınmasının servis sağlayıcılar ve
diğer on-line servisler üzerinde oluşturduğu mali yük de doğrudan
abonelere yansıyacaktır.
E-posta
yolu ile gönderilen spam türlerinden ticari içerikli olan UCE
(Unsolicited Commercial e-mail- Talep Edilmemiş Ticari e-posta) adından
da anlaşılacağı gibi istemediğiniz halde size gönderilen bir ürünü yada
hizmeti tanıtıcı elektronik posta iletileridir.
İçeriğinin
mutlaka ticari olması gerekmeyen UBE (Unsolicited Bulk e-mail Talep
Edilmemiş Kitlesel e-posta), aynı anda yüzbinlerce e-posta hesabına
gönderilen e-posta iletileridir. Bu iletiler ticari içerikli olabileceği
gibi politik bir görüşün propagandasını yapmak yada bir konu hakkında
kamuoyu oluşturmak amacı ile gönderilen e-posta iletileri de olabilir.
Spam hakkında önemli bir nokta, bir iletinin spam olarak nitelendirmek
için kullanılacak ölçütün iletinin içeriği ile hiç alakalı olmamasıdır.
Herkesin üzerinde hemfikir olduğu, önemli bir toplumsal duyarlılığa
sahip bir konu hakkında görüş bildirmek için kitlesel olarak gönderilen
bir iletide aslında spam olarak nitelendirilebilir.
Bir diğer sık rastlanılan e-posta spam tipi ise MMF (Make Money Fast / Kolay Para Kazanın) iletileri;
zincir iletiler yada piramit benzeri pazarlama yapıları ile ilgili
gelen iletilerdir. Piramitin en üstündeki isme para gönderip listenin
altına kendinizi eklediğinizde para kazanmaya başlayacağınıza ilişkin
iletiler bu tip spam iletilerine örnek olarak verilebilir.
Email
türündeki spam'in rahatsız edici bir tipi ise, iletinin tartışma
listelerine gönderilmesi durumudur. Bir çok tartışma listesinde, kimi
işlemler sadece liste üyeleri tarafından gerçekleştirilebildiğinden,
spam göndericileri, mümkün olduğu kadar çok listeye üye olmaya
çalışarak, liste üyelerinin adreslerini temin ederler.
Diğer
bir Spam tipi ise, iptaledilebilir (cancellable) Usenet mesajları
aracılığı ile yapılan spamdir. 20 veya daha fazla haber öbeğine aynı
anda gönderilen bir ileti spam kapsamında incelenir. Usenet
kullanıcıları açısından bu kadar çok sayıda haber öbeğine gönderilen bir
iletinin genellikle öbeklerin çoğu, hatta hepsi açısından konu dışı
kaldığı tesbit edilmiştir. Bu tür spam, sıklıkla haber öbeklerini okuyan
ancak çok ender veya hiç gönderi yapmadıklarından email adresleri elde
edilemeyen kullanıcı grubunu hedefler. Usernet spamleri haber öbeklerini
reklemlar veya ilgisiz iletilerle doldurarak kullanıcı açısından
faydasız ve kullanılması zor hale getirir.
|
| Spam Niçin Kötüdür?
Spam türündeki iletilerin yarattığı sorunlar şöyle özetlenebilir:
- Email
şeklindeki spam, alıcıların göndericiden çok daha fazla masraf
yapmasını gerektiren bir özelliğe sahiptir. Bir örnekle açıklamak
gerekirse, AOL (America Online) mahkeme kararıyla durdurulana kadar
Cyber Promotions kuruluşundan günde 1.8 milyon spam iletisi
aldığını belirtmiştir. Tipik bir kullanıcının bir spam mailini
almak, tesbit etmek ve silmek için sadece 10 saniye harcadığı
düşünüse bile, bu AOL tarafından karşılanması gereken ve sadece
spam maillerin silinmesi için harcanan 5,000 saatlik bağlantı
anlamına gelmektedir. Buna karşılık T1 hattı kullan spam kaynağı
bunun için günde sadece $100 mertebesinde bir ücret ödemektedir.
- Bir
çok spam mesajında, bu tür iletiler alınmak istenmiyorsa, bir
komut (genelde REMOVE vb.) gönderilmesine ilişkin bir ibare yer alır.
Katılmak için kimsenin sormadığı bir uygulamadan, ayrılmak için niçin
birşeyler yapmak gerektiği sorusu gözardı edilse bile,
gönderilerin yoğunluğu arttıkça böyle bir yöntem işe
yaramayacaktır. Şimdilerde çoğumuz, günlük olarak sadece birkaç
spam alıyoruz. Ancak, Internet üzerindeki kullanıcıların sadece %
0.1'lik bölümün, günde 100,000 mail gibi ortalama bir oranla (bu
bir dialup kullanıcısı için rahatlıkla ulaşılabilecek bir rakamdır)
spam göndermeye başladığını düşünelim. Bu durumde her kullanıcı
günde 100 spam mesajı alacaktır. Eğer kullanıcıların %1'i spam
iletile göndermeye karar verirse, günde her kullanıcıya 1000 mail
gibi bir orana ulaşılmış olacaktır. Bu anlamda bir kullanıcıdan günde
100 tane REMOVE mesajı göndermesini istemek ne kadar mantıklı
olacaktır ? AOL kullanıcıları zaten bu rakamlara çok yakın bir durumda olduklarını belirtmişlerdir.
- Gittikçe
artan sayıdaki spam göndericisi, spam sitelerinden gönderilen
iletilere izin vermeyen çeşitli önlemleri aşabilmek amacıyla iletileri
kimi ara sistemler üzerinden göndermektedirler. (Mail sunucularının
genel yapısının sadece kendi kullanıcılarına değilde bütün
Internet'e mail gönderebilecek şekilde tasarlanmış olması bunu
kolaylaştırır) Bu ise arada kullanılan sistemlerin ağ ve disk
altyapısının istenmeyen spam mesajları ile dolmasına yol açar.
Bunun da ötesinde ara sistem yöneticileri, spam mesajlarının son
alıcılarının şikayetlerine doğrudan maruz kalırlar.
- Spam
iletileri, hemen hemen istisnasız olarak gereksiz iletilerdir.
Reklamı yapılan ürünler genellikler değersiz, işe yaramaz, kimi zaman
zararlı olabilirler. Spam iletilerinin masrafı düşük olduğundan
iletiler gönderilirken bir hedef kitle aranmaz.
- Spam
gönderen yazılımlar bu tip ilanları almak istediği ileri sürülen
binlerce kişinin mail adresi ile birlikte dağıtılırlar. Ancak, bu yanlış
bir bilgidir, aslında bu adresler Usenet gruplarından, mail
listelerinden toparlanmış, büyük olasılıkla da bu tarz mailleri
almak istemeyen kurbanlardan oluşur. Spam yazılımları çoğunlukla
servisin alındığı servis sağlayıcı tarafından tesbit edilmesini
güçleştirecek şekilde tasarlanır.Hemen her spam mesajinda REMOVE
komutu gönderilirse iletilerin sona ereceği belirtilmesine karşın
bu genellikle yapılmaz. Hatta kimi kullanıcılar, yeni açılmış bir
hesaptan, test amaçlı gönderdikleri bir REMOVE iletisinin ardından
spam mailleri almaya başladıklarını belirtmişlerdir.
- Spam
kaynakları genellikle iletileri gönderdikleri kişilerin
kendilerinen mesaj almak istemediklerini bilirler. Bu sebepler spam
iletilerinde yanlış cevap adresleri kullanarak, şikayet mesajlarından
kurtulurlar. Bu iş için mümkünse servis sağlayıcıların bir kerelik
deneme hesaplarını tercih ederler, servis sağlayıcı onların
arkasından hesapları temizlemek için uğrasır. Bu yönde bir çok
başka örnek vermek mümkünse de, spam'in zararları genelde bu
şekilde özetlenebilir. Ahlaki yönü bu derece düşük olan başka bir
iş kolu düşünmek zordur. Bazı ülkelerde türüne bağlı olmakla
birlikte spam mesajlarının yasalarca cezaya tabi olduğu dikkate
alınmalıdır.
- Spam
iletileri kullanıcıların olduğu kadar sistem yöneticilerinin de
vakitlerini almaktadır. Internet e-posta sisteminde bir ileti
alıcısına ulaştırılamadığı durumda göndericisine, alıcı ve
göndericisine ulaştırılamadığı durumda ise postmaster hesabına geri
dönmektedir. Spam iletilerin bir çoğunda gönderici adresi uydurma bir
hesap olduğundan yerine ulaşamayan iletiler postmaster hesaplarında
birikecek ve normalde e-posta sistemindeki aksaklıkları takip etmek
için kullanılan postmaster hesapları aşırı yüklenecektir. Gelen
iletilerin içinde hangisinin gerçekten e-posta
sistemindeki bir aksaklık, hangisinin geri dönen bir spam iletisi
olduğunu bulmak için iletilerin hepsinin tek tek denetlenmesi
gerekecek ve sistem yöneticisinin iş yoğunluğu artacaktır (yada sistem
yöneticisini postmaster hesabını denetlemekten vazgeçirerek e-posta
sistemindeki gerçek aksaklıkların da farkedilmesini
engelleyecektir).
|
| Spam'den Korunmak
SPAM
mesajların önlenmesi açısından gerek sistem yöneticilerinin gerekse
Internet kullanıcıların alabilecekleri bir dizi önlem vardır:
Internet Kullanıcıları
- Aldığınız SPAM mesajlarına kesinlikle saldırı ile yanıt vermeyin.
- Aldığınız
SPAM iletisinde bu tip bir ibare bulunsa dahi, maili REMOVE veya
benzeri bir konu satırı ile yanıtlamayın, bu büyük olasılıkla bir işe
yaramayacağı gibi aynı zamanda adresinizin doğruluğunun tesbitine ve
daha fazla SPAM iletisi almanıza sebep olacaktır.
- Aldığınız
iletiyi yanıtlamak ve gönderici kişi veya kuruluşa şikayetinizi
bildirmek istiyorsanız bunu mail programınızın yanıtla reply seçeneği
ile yapmayın. Bu durumda mesaj büyük olasılıkla ilgisiz yada gerçekte
var olmayan bir kullanıcıya gidecektir. Eğer mesajın kendi içerisinde
bir mail adresi verilmişse bu adresi kullanın.
- Mümkünse
aldığınız ileti konusunda ilgili sistemin yöneticisini bilgilendirin,
SPAM iletisinin hangi servis sağlayıcıdan geldiğini bulmak için mesaj
seçeneklerinden Full Header/Tam Başlık seçeneğini seçmeniz, gelen
detaylı görüntüde, From: ile başlayan satırın üzerindeki ilk Received:
satırına bakmanız yeterlidir. Sistem yöneticisi ile bağlantıya geçerken
mesajin bu açık halini de iletiniz.
- Eğer
belirtilen yöntem konusunda zorluklar yaşıyorsanız, mesajın açık halini
doğrudan kendi sistem yöneticinize iletiniz. O SPAM kaynağı sistemin
yöneticisi ile temas kuracaktır.
Sistem Yöneticileri
- Size bildirilen SPAM mesajlarına kesinlikle saldırı ile yanıt vermeyin.
- İletiler
mail sunucunuzun bir ara sunucu (relay) olarak kullanılması şeklinde
iletiliyorsa, relay özelliğini iptal etmek için sunucunuzda gerekli
ayarlamaları yapın. (Bkz. Mail Sunucuların Relay'e Kapatılması)
- İletiler
kurumunuz bünyesindeki veya servis sağladığınız bir kurum veya bireysel
kullanıcı tarafından gönderiliyorsa, ilgili kurum veya kullanıcıyı SPAM
konusunda uyarınız, durumun sürmesi halinde gerekli yaptırımlara
(kullanıcı hesabının, servisin, bağlantının bir süreliğine veya süresiz
olarak kapatılması veya iptali gibi) başvurarak gönderilerin
sonlandırılmasını sağlayınız.
- Kurumunuzun
Kabuledilebilir Kullanım Politikasında (Acceptable Use Policy)
kesinlikle SPAM'e karşı olduğunuzu belirtiniz. Mümkünse bu konuda
öngörülen yaptırımları belirtiniz. Bu sayede hem yeni müşteri ve
kullanıcılar daha servisten yararlanmaya başlamadan önce, servisi SPAM
amaçlı kullanamayacakları konusunda bilgilendirilecekler, hem de
herhangi bir yaptırım durumunda gelecek itirazlar önlenmiş olacaktır.
- Eğer
yoksa, yönetiminizdeki alan adları için, abuse@domain şeklinde, SPAM
ile ilgili haberleşmenin sağlanabileceği bir adres tanımlayınız.
- Varsa,
yönetiminiz altındaki tartışma listelerinde üyeler dahil tüm
kullanıcıların üyeler listesine erişimini kapatınız, liste sahiplerini
bu konuda bilgilendiriniz.
- Müşteri
kaybetme endişesi ile SPAM'e göz yummayın. 100,000'ler mertebesindeki
gönderilerin sistem kaynaklarınız ve insan gücünüz üzerinde yaratacağı
maliyet bir kullanıcı hesabının getirisinden çok daha fazla olacaktır.
|
|
|

|
|
 |
|
 |
|